با نزدیك شدن به فصل پاییز و شیوع سرماخوردگی، خیلیها به این فكر میافتند قبل از اینكه هوا سردتر شود، واكسن آنفلوآنزا بزنند تا سراسر زمستان از شر این بیماری در امان باشند. همه ما بارها تجربه كردهایم كه شایعترین علت غیبت از كار و مدرسه در این فصل سرماخوردگی است. و این علاوه بر تحمیل بار مالی به خانواده ما، سبب میشود تمامی برنامه هفتگی خانواده دستخوش تغییرات شود.
با نزدیك شدن به فصل پاییز و شیوع سرماخوردگی، خیلیها به این فكر میافتند قبل از اینكه هوا سردتر شود، واكسن آنفلوآنزا بزنند تا سراسر زمستان از شر این بیماری در امان باشند. همه ما بارها تجربه كردهایم كه شایعترین علت غیبت از كار و مدرسه در این فصل سرماخوردگی است. و این علاوه بر تحمیل بار مالی به خانواده ما، سبب میشود تمامی برنامه هفتگی خانواده دستخوش تغییرات شود. در این گزارش سعی كردهایم با ذكر پارهای از اصول علمی در خصوص پیشگیری و درمان آنفلوآنزا، شما را با این بیماری و راههای مقابله با آن آشنا كنیم.
● آنفلوآنزا چیست؟
آنفلوآنزا شایعترین بیماری ویروسی فصل سرما است كه دستگاه تنفسی را درگیـر میكند و شدیدا مسری است. شاید كسی آنفلوآنزا را جدی نگیرد و حتی اگر از مردم پرسیده شود كه فرق بین سرماخوردگی و آنفلوآنزا را بگویند شاید میان آنها فرقی قائل نباشند اما عمق فاجعه ابتلا به ویروسها خیلی بیشتر از این حرفهاست. در سالهای اخیر محققان به این باور رسیدهاند كه آنفلوآنزا به عنوان یك قاتل مهلك، از ایدز پیشی گرفته است. آنفلوآنزا مسوول مرگ ۳۶هزار آمریكایی در سال است. تحقیقات در این كشور نشان میدهد كه مرگ و میر، بیشتر در افراد میانسال و پیر صورت میگیرد چون آسیبپذیرتر هستند.
مدت زمان شروع علائم از زمان وارد شدن ویروس به بدن ۴۸-۲۴ ساعت است. سه نوع اصلی ویروس آنفلوآنزا (A,B,C) وجود دارد، اما این ویروسها توانایی جهش به انواع گوناگونی را دارند. این ویروسها پیوسته تغییر میكنند و زیرنوعها یا سوشهایی را تولید میكنند كه با ویروس اولی تفاوت دارند اما برخی از ویژگیهای آن را حفظ كردهاند. سوشهای ویروس آنفلوآنزا كه باعث آنفلوآنزا میشوند ممكن است از سالی به سال دیگر تفاوت داشته باشد. شیوع ناگهانی انواع مختلف آنفلوآنزا تقریبا با سرد شدن هوا رخ میدهد ولی شدت آنها متفاوت است. آنفلوآنزا و عوارض آن سالیانه باعث مرگ و میر هزاران نفر در سراسر جهان میشود. هر چند سال یكبار نوع جدیدی از آنفلوآنزا پیدا میشود و چنان به سرعت انتشار جهانی مییابد كه زندگی میلیونها نفر را به خاطر میاندازد، وحشتناكترین همهگیری جهانی آنفلوآنزا در قرن بیستم مربوط به سال ۱۹۱۸ میلادی بود كه حدود ۴۰ میلیون نفر یعنی بیش از آمار كل كشتهشدگان جنگ جهانی اول را به كشتن داد. این بیماری تقریبا هر زمستان با وسعت و شدتهای مختلفی شایع میشود و تا اردیبهشتماه ممكن است گریبان افراد مختلف را بگیرد.
● علائم شایع
علائم و نشانههای آنفلوآنزا ناگهان آغاز میشوند. آنها به میزان زیادی غیر اختصاصی و شبیه دیگر بیماریهای تنفسی هستند
لرز و تب متوسط تا بالا
دردهای عضلانی و استخوانی، از جمله كمردرد
چشمدرد و گلودرد
سرفههای خشك
آبریزش از بینی
سردرد
ضعف، خستگی و كوفتگی
آنفلوآنزا همچنین در كودكان ممكن است سبب تهوع، استفراغ و اسهال شود. ضمنا نباید فراموش كرد كه تمام علایم آنفلوآنزا میتوانند توسط بیماریهای بسیاری غیر از آنفلوآنزا ایجاد شوند.
تفاوت آنفلوآنزا و سرماخوردگی
سرماخوردگی و آنفلوآنزا علائم مشابهی دارند با این تفاوت كه سرماخوردگی معمولا خفیفتر است و ممكن است بدون تب و یا با تب پایین باشد اما آنفلوآنزا بهطور ناگهانی شروع میشود و با تب بالا همراه است. همچنین مدت زمان بیشتری طول میكشد تا آنفلوآنزا بهبود یابد اما این مدت در سرماخوردگی كوتاهتر است.
عوامل افزایشدهنده خطر
استرس
خستگی شدید
تغذیه نامناسب و ضعف قوای جسمانی
وجود بیماری اخیر كه موجب كاهش مقاومت بدن شده باشد.
بیماری مزمن، خصوصا بیماری مزمن قلبی، ریوی و كلیوی
ضغف یا نقص سیستم ایمنی
بارداری
افرادی كه در یك محیط بسته با تهویه نامناسب زندگی یا كار میكنند.
مكانهای شلوغ به هنگام بروز همهگیری ویروس
راههای انتقال بیماری
افرادی كه به ویروس آنفلوآنزا آلوده شوند، یك روز پیش از اینكه نشانههای بیماری بروز كند تا پنج روز پس از بروز آن، میتوانند دیگران را آلوده كنند. بنابراین، ممكن است شما زمانی كه هنوز نمیدانید به این بیماری دچار شدهاید، آن را به دیگران انتقال دهید.
ویروس به راحتی از طریق ترشحات تنفسی از جمله عطسه و سرفه و نیز از طریق تماس نزدیك، نظیر دست دادن و روبوسی از فرد بیمار به افراد سالم منتقل میشود.
رطوبت و درجه حرارت در انتشار ویروس نقش دارد، این بیماری در كشورهای مناطق معتدل در فصل سرما (زمستان و پاییز) به علت بارندگی و رطوبت بیشتر است.
از دیگر علل افزایش بروز آنفلوآنزا در فصل سرما، عدم استفاده از تهویه مناسب در فضاهای بسته همچون كلاس درس، وسایل نقلیه و محل كار است.
● پیشگیری
رعایت نكات بهداشت فردی از سوی بیماران از جمله استفاده از وسایل و ظروف جداگانه، استفاده از دستمال در هنگام عطسه و سرفه، اجتناب از حضور در اماكن عمومی، مصرف مایعات فراوان، شستوشوی مداوم دستها دهان شویه با آب نمك مهمترین وظیفه مبتلایان به آنفلوآنزا در قبال سلامت اطرافیان و جامعه است. شما میتوانید خطر ابتلا به آنفلوآنزا را با توجه كردن به واقعیات علمی در خصوص این بیماری از قبیل اینكه آنفلوآنزا چگونه گسترش مییابد، كاهش دهید. اما باتوجه به تحقیقات علمی گسترده در رابطه با آنفلوآنزا باید اعتراف نمود كه تنها راه پیشگیری از آنفلوآنزا، علاوه بر رعایت نكات بهداشت عمومی و فردی، استفاده از واكسن آنفلوآنزاست.
رعایت نكات بهداشتی از سوی فرد بیمار از جمله استفاده از وسایل و ظروف جداگانه و استفاده از دستمال در هنگام عطسه و سرفه
استراحت فرد بیمار در منزل كه هم باعث كاهش علائم و بهبود بیماری میشود و هم مانع انتقال بیماری به سایر افراد میشود.
شستشوی مداوم دستها از سوی بیماران و نیز اطرافیان آنها
كاهش مسافرتهای غیرضروری
استفاده از پوشش مناسب در روزهای سرد
خودداری از تماس غیرضروری با افرادی كه دچار آنفلوآنزا هستند
تزریق واكسن آنفلوآنزا ایمنی ۸۰ درصدی را برای یكسال ایجاد میكند.
تزریق واكسن آنفلوآنزا برای چه كسانی ضروری است
شما با واكسینهشدن سالانه علیه ویروس آنفلوآنزا میتوانید از این بیماری پیشگیری كنید. این واكسن به بدن شما تزریق میشود و بهترین زمان برای این كار ماهمهر و آبان است. در بیماران با بیماریهای خاص و مزمن، از قبیل بیماری ریوی، یا قلبی، آنفلوآنزا ممكن است بیماری اصلی را شدیدتر كند، كه نیاز به جلوگیری از آنفلوآنزا را در این بیماران از طریق واكسیناسیون افزایش میدهد. واكسیناسیون برای بیماران آسیبپذیر خصوصا دارای ضعف سیستم ایمنی بهخصوصی به منظور جلوگیری از بستری شدن در بیمارستان و كاهش خطر مرگ توصیه میشود. واكسیناسیون همچنین خطر بیماری تنفسی و ویزیتهای پزشكی بعدی را كم میكند، كه غیبت از محل كار و مدرسه را كاهش میدهد، هزینههای مراقبتهای سلامت را كم كرده و مولد بودن را افزایش میدهد. در كودكان، واكسیناسیون میتواند خطر اوتیت مدیا، یك نتیجه احتمالی آنفلوآنزا را كاهش دهد.
بهطور كلی هر كسی كه میخواهد احتمال ابتلا به آنفلوآنزا كاهش دهد باید واكسینه شوند. افرادی كه در خطر احتمال ابتلا به آنفلوآنزا شدید و مهلك هستند یا افرادی كه با آنها زندگی میكنند یا از آنها مراقبت میكنند هر فصل پاییز باید واكسن بزنند. این واكسن برای افراد زیر سفارش میشود:
● همه افراد بالای ۵۰ سال
افراد مبتلا به بیماریهای مزمن ریوی، آسم و برونشیت، بیماران كلیوی، بیماران قلبی، افراد مبتلا به اچآیوی، بیماران دارای نقص سیستم ایمنی، بیماران دیابتی و تالاسمی.
همه كودكان بالای شش ماه
كودكان مستعد آلرژی، آسم، بیماریهای قلبی، مرض قند
كودكان مبتلا به عفونتهای مكرر
كودكانی كه مجبورند آسپرین طولانیمدت استفاده كنند،
كودكانی كه در مهدكودك و در تماس با سایر كودكان هستند
كاركنان مراكز بهداشتی و درمانی
زنانی كه طی فصل آنفلوآنزا باردار هستند.
توجه داشته باشید كه شیردهی منع مصرف واكسیناسیون آنفلوآنزا نیست، و این واكسن برای مادران شیرده و نوزادانشان بیخطر است.
چه كسانی نباید واكسینه شوند؟
برخی از افراد قبل از مشاوره با پزشك نباید واكسینه شوند كه عبارتند از:
۱ - افرادی كه حساسیت شدیدی به تخم مرغ دارند
۲ - افرادی كه قبلا واكنش و حساسیت شدیدی به واكسن آنفلوآنزا داشتهاند.
۳ - نوزادان كمتر از شش ماه
۴ - افرادی كه مریضی شدید یا معمولی همراه با تب دارند باید تا كم شدن علائم بیماری صبر كنند.
● نیاز به واكسیناسیون سالانه
مصرف كنندگان ممكن است از داروساز سوال كنند چرا متخصصان واكسیناسیون هر ساله آنفلوآنزا را توصیه میكنند؟ ویروس آنفلوآنزا انواع مختلفی دارد كه دائما تغییر شكل میدهد و به همین دلیل است كه ساخت واكسن برای آن آسان نیست و بر اساس تحقیقات گسترده برای هر سال بهصورت ویژه و خاص تولید میشود. تغییرات ویروسی آنفلوآنزا به ویژه هنگامی خطرناكتر میشوند كه دو ویروس مختلف با یكدیگر تركیب شوند و یك ویروس جدید را به وجود آورند كه با ویروسهای قبلی متفاوت است. . انواع مختلف ویروس هر سال از طریق روشی كه به عنوان «رانش آنتی ژن» شناخته میشود جهش پیدا میكند. این مسئله معضلات متعددی ایجاد میكند. افراد ممكن است از موارد بسیار آنفلوآنزا در طول زندگیشان رنج ببرند، چراكه معمولا ایمنی كم یا هیچ ایمنی از مدت سال گذشته وجود ندارد. به علاوه، واكسنهای جدید هر سال با استفاده از برآوردهایی كه كدام نژادهای ویروس برای آن سال فعالترین خواهند بود، ساخته میشوند. در حالیكه واكسنهایی كه در سال ۷ـ۲۰۰۶ بكار رفت برای این فصل محافظت فراهم میكند، از اثر بخشی آنها برای فصل ۸ـ۲۰۰۷ نمیتوان اطمینان حاصل كرد. قابل توجه است كه بدانیم استفاده از واكسن ضدبیماری آنفلوآنزا در كاهش میزان مرگ و میر ناشی از سكتههای قلبی نیز موثر است پژوهشگران در آرژانتین بهتازگی با بررسی شماری از مبتلایان به سكتههای قلبی و همچنین برخی از افرادی كه برای درمان انسداد رگهای كرونری قلب تحت عمل جراحی و تعویض این عروق قرار گرفته بودند دریافتند تزریق واكسن آنفلوآنزا در فصل زمستان مرگ و میر این بیماران را به میزان ۷۲ درصد كاهش میدهد بر پایه نتایج این بررسی كه در شماره آوریل مجله سیركیولیشن منتشر شده است. تنها یك نوبت تزریق واكسن آنفلوآنزا خطر مرگ و میر این بیماران را به میزان چشمگیری كاهش میدهد در واقع تزریق واكسن آنفلوآنزا با افزایش گونهای از سلولهای دستگاه ایمنی احتمال پاره شدن و میزان بروز التهاب در دیواره رگها و در نتیجه احتمال بروز سكتههای قلبی و مغزی را كاهش میدهد از این رو پژوهشگران استفاده از واكسن آنفلوآنزا را در فصل زمستان برای مبتلایان به سكتههای قلبی و بیمارانی كه تحت جراحی تعویض رگهای قلب قرار گرفتهاند سودمند میدانند.
● اقدامات درمانی
بیشتر مردم بدون مشكل جدی از این بیماری رهایی مییابند، اما گاهی بیماری به عفونت باكتریایی، از جمله عفونت گوش، عفونت سینوسها یا عفونت مجراهای تنفسی(برونشیت)، میانجامد. كه در این صورت باید بیدرنگ به پزشك مراجعه كنید البته، با نگهداری مناسب از بیمار در خانه میتوان از این عفونتها پیشگیری كرد. آنفلوآنزا به طور معمول طی پنج تا هفت روز فروكش میكند. البته، خستگی آن ممكن است ادامه داشته باشد. استفاده از داروهای مسكن و تب بر نظیر استامینوفن و در خصوص ابریزش استفاده ارآنتیهیستامین (با نظر پزشك) موثر است. به یاد داشته باشید به صرف وجود سرماخوردگی به هیچ وجه آنتی بیوتیك تجویز نمیشود. تنها در صورتی انتی بیوتیك از سوی پزشك توصیه میشود كه آنفلوآنزا سبب ایجاد عفونت میكروبی ثانویه شود.
مصرف داروحتما باید با صلاحدید و تجویز پزشك انجام شود.
بهخاطر داشته باشید كه از مصرف خودسرانه آسپرین خودداری كنید. زیرا مصرف خودسرانه آسپرین باعث عوارضی چون حساسیتهای پوستی و مشكلات گوارشی خواهد شد.
● اقدامات موثر برای بهبود بیماری
استراحت در منزل بهویژه در هنگام تب
استفاده از مایعات فروان مانند آب، آب میوه و سوپ رقیق
غرغره آب یا آب نمك ولرم
خودداری از استمعال دخانیات
استفاده از قطرههای بینی حاوی آب و نمك برای تخفیف گرفتگی بینی، موثر است.
برای افزایش رطوبت هوا از یك دستگاه بخور استفاده نمایید. رطوبت كمك میكند تا ترشحات ریه رقیق و بنابراین راحتتر تخلیه شوند.
● رژیم غذایی
تغذیه یكی از فاكتورهای موثر در عملكرد سیستم ایمنی است، بنابراین سوءتغذیه در بروز بیماریهای مختلف نقش مهمی را ایفا میكند. در حقیقت با تغذیه مناسب هم میتوان تا حدودی از بیماریهای مختلف در امان بود و هم دوره درمان را كوتاهتر یا سهلتر گذراند. در گذشتهای نه چندان دور نگاه به علم تغدیه نگاهی حاشیهای بود اما امروز به خوبی میدانیم برای ارتقای سلامت، پیشگیری از بیماریها، برای موفقیت در امر درمان و بازتوانی به این علم به شدت محتاجیم. بیتوجهی به تغذیه میتواند عوارض جبران ناپذیری را برای هر جامعهای به بار آورد
معمولا اشتها به هنگام آنفلوآنزا كم میشود، شاید در ابتدا فقط اشتها به مایعات داشته باشید، پس از مدتی به وعدههای غذایی كوچك حاوی مواد نشاستهای بدون ادویه (نان سوخاری، برنج، پوره، غلات پخته شده، سیبزمینی پخته) اشتها پیدا كنید.
در آنفلوآنزا مخاط بینی و دستگاه تنفسی دچار احتقان و التهاب شده، پس مصرف مداوم مایعات، استفاده از بخور در تسكین علایم و سیر بهبود آن نقش دارد.
روزانه حداقل هشت لیوان آب بنوشید (خصوصا اگر تبتان بالا باشد). نوشیدن مایعات بیشتر مثل آب میوه، چای و نوشیدنیهای غیر گازدار نیز به رقیق شدن ترشحات كمك میكنند.
استفاده از مواد غذایی حاوی ویتامین C ونیز مواد معدنی همچون سلنیوم و روی در كاهش طول مدت بیماری موثر است.
از مصرف غذاهای چرب، سرخ كرده، ادویهدار بپرهیزید
متاسفانه امروزه مصرف غذاهای غربی مانند Fast Food و غذاهای كارخانهای همچون سوسیس و كالباس باعث كاهش قدرتو مقاومت بدن شده است، مصرف نكردن غذاهای توصیه شده در طب سنتی و كمبود مصرف میوه امكان ابتلا به تمامی بیماریها از جمله سرماخوردگی را افزایش میدهد.
© کپی رایت توسط سایت آموزش و پرورش شهرستان محلات کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مقالات فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است.
پ
